Prokurator nie reaguje na złożone zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Jakie podjąć kroki?

         Zdarza się w praktyce, że pokrzywdzony bądź inna osoba, która złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, nie otrzymuje od organu procesowego żadnej informacji o tym, czy postępowanie wszczęto, bądź odmówiono jego wszczęcia. Często wśród takich przypadków okazuje się, że organ nie wydał postanowienia w przedmiocie wszczęcia bądź odmowie wszczęcia postępowania, a akta z zawiadomieniem znajdują się na dnie szafy funkcjonariusza Policji, nieruszane przez okres kilku miesięcy.

 

Co w takim wypadku pokrzywdzony, bądź inna osoba zawiadamiająca o fakcie popełnienia przestępstwa, powinna zrobić?

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z jedną z naczelnych zasad procesu karnego, tj. zasadą legalizmu unormowaną w art. 10 § 1 k.p.k., organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia – o czyn ścigany z urzędu.

To na organach ścigania ciąży obowiązek wszczęcia postępowania przygotowawczego – zarówno w reakcji na złożone zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, jak też z urzędu – w przypadku powzięcia wiedzy o popełnieniu przestępstwa.

 

KRYTERIUM WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA PRZYGOTOWAWCZEGO

Kryterium wszczęcia postępowania przygotowawczego (dochodzenia bądź śledztwa) ograniczone jest wyłącznie do uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa (art. 303 k.p.k.). Po otrzymaniu przez organ ścigania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, zobowiązany jest on do ustosunkowania się do niego w formie postanowienia, poprzez:

  1. Wszczęcie postępowania przygotowawczego,
    bądź
  2. Odmowę wszczęcia postępowania przygotowawczego.

 

TERMIN NA WYDANIE POSTANOWIENIA O WSZCZĘCIU BĄDŹ ODMOWIE WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA

         Zgodnie z art. 305 § 1 k.p.k. organ powołany do prowadzenia postępowania przygotowawczego (prokurator, Policja), zobowiązany jest niezwłocznie, po otrzymaniu zawiadomienia o przestępstwie wydać postanowienie o wszczęciu bądź odmowie wszczęcia postępowania.

         Przepisy Kodeksu postępowania karnego uprawniają jednak organ do dokonania tzw. czynności sprawdzających przed formalnym ustosunkowaniem się do zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Czynności te polegają na zweryfikowaniu faktów podanych w zawiadomieniu, które często łączą się z przesłuchaniem osoby zawiadamiającej na okoliczność treści zawiadomienia. Takie czynności przeprowadza się przed formalnym wszczęciem bądź odmową wszczęcia postępowania, a organ ścigania w takim przypadku zobowiązany jest do wydania postanowienia o wszczęciu bądź odmowie wszczęcia postępowania najpóźniej w terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia.

Należy dodatkowo zaznaczyć, że prokurator jako gestor postępowania przygotowawczego, nadając bieg naszemu zawiadomieniu i przesyłając je Policji wraz z wystosowanymi poleceniami, winien czuwać i nadzorować przebieg oraz terminowość zleconych czynności, zwłaszcza w zakresie wszczęcia dochodzenia. Niewywiązanie się przez funkcjonariusza z tego terminu winno skutkować podjęciem przez prokuratora środków nadzorczych.  Nieotrzymanie przez osobę zawiadamiającą zawiadomienia o wszczęciu dochodzenia w należytym terminie świadczy więc o poważnych zaniechaniach nie tylko ze strony funkcjonariusza, któremu przekazano zawiadomienie, ale także prokuratora, który nadał bieg zawiadomieniu i wyznaczył policjantowi odpowiednie terminy do wykonania czynności.

 

ZAŻALENIE NA BEZCZYNNOŚĆ ORGANU ŚCIGANIA

Co zatem, jeśli jako osoba pokrzywdzona bądź inna osoba zawiadamiająca, nie otrzymałeś zawiadomienia o wszczęciu bądź odmowie wszczęcia postępowania?

         Nieustosunkowanie się do zawiadomienia poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie wszczęcia lub odmowie wszczęcia postępowania, stanowi o bezczynności organu procesowego. Na ochronę przed bezczynnością organu służy natomiast środek prawny w postaci zażalenia.

 

KTO JEST UPRAWNIONY DO ZŁOŻENIA ZAŻALENIA?

Zażalenie na bezczynność prokuratora przysługuje każdej osobie, która złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Przy tym zaznaczyć należy, że nie musi to być osoba pokrzywdzona przestępstwem.

 

GDZIE SKŁADAMY ZAŻALENIE?

Zażalenie na bezczynność składamy do prokuratora nadrzędnego za pośrednictwem tej prokuratury do której złożyliśmy zawiadomienie. Prokuratorem nadrzędnym w stosunku do prokuratora prokuratury rejonowej będzie prokurator prokuratury okręgowej. Z kolei w stosunku do tego ostatniego prokuratora, nadrzędnym prokuratorem jest prokurator prokuratury regionalnej.

 

W JAKIM TERMINIE?

         Zażalenie na bezczynność należy złożyć wówczas, gdy nie zostałeś poinformowany o wszczęciu bądź odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego w ciągu 6 tygodni od dnia zawiadomienia prokuratury (art. 306 § 3).

 

zawiadomienie o wszczęciu postępowania przygotowawczego

 

Należy zauważyć, że zgodnie z przepisami k.p.k., organ procesowy nie tylko jest zobowiązany wydać stosowne postanowienie w reakcji na otrzymane zawiadomienie, lecz także zobligowany jest poinformować o powyższym osobę zawiadamiającą (art. 305 §4 k.p.k.). Z kolei art. 306 § 3 k.p.k. stanowi, że zażalenie przysługuje osobie zawiadamiającej w przypadku, gdy nie została poinformowana w ciągu 6 tygodniu o wszczęciu bądź odmowie wszczęcia postępowania, a nie gdy postępowania formalnie nie wszczęto.  Dlatego przychylić się należy do poglądu doktryny prawa karnego, że zażalenie na bezczynność jest zasadne również w przypadku, gdy decyzja w przedmiocie wszczęcia postępowania przygotowawczego została wszakże wydana, lecz osoba zawiadamiająca nie została jedynie o niej powiadomiona (vide R.A. Stefański, Zażalenie na bezczynność, s. 6; Z. Brodzisz (w:), J. Skorupka (red.), Kodeks postępowania karnego, Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2018,s. 727.).

Dlatego też nawet w przypadku, gdy w aktach znajduje się fizycznie orzeczenie w przedmiocie wszczęcia postępowania, ale jednak nie otrzymałeś o nim żadnych informacji, to zażalenie winno zostać przez prokuratora nadrzędnego uwzględnione.

 

TREŚĆ ZAŻALENIA NA BEZCZYNNOŚĆ PROKURATORA

Zażalenie na bezczynność prokuratora powinno zawierać:

  1. oznaczenie organu, np.:

Prokuratura Okręgowa we Wrocławiu za pośrednictwem Prokuratury Rejonowej dla Wrocławia-Fabrycznej.

  1. Sygnaturę akt, co w mojej ocenie nie jest konieczne skoro nie otrzymaliśmy zawiadomienia o wszczęciu/odmowie wszczęcia postępowania. Możliwe jest jednak ustalenie telefoniczne sygnatury akt;
  2. Podanie swoich danych osobowych wraz z adresem;
  3. Nagłówek, np. w postaci: „ZAŻALENIE NA BEZCZYNNOŚĆ PROKURATORA”;
  4. Datę i podpis osoby, która składa zażalenie;
  5. Oczywiście sama treść zażalenia.

W treści zażalenia składamy skargę na bezczynność prokuratora, opisując dokładnie, kiedy włożyliśmy zawiadomienie i ile czasu bezczynnie upłynęło od tego zdarzenia. Wnosimy z kolei o stwierdzenie bezczynności prokuratora i wydanie polecenia w przedmiocie wszczęcia postępowania oraz zawiadomienia o tym fakcie osoby zawiadamiającej.

Omówiony w niniejszym artykule środek ochrony przed bezczynnością prokuratora obejmuje jedynie podstawy niezbędne do skutecznego złożenia w tym przedmiocie zażalenia. W zależności od złożoności stanu faktycznego, mogą pojawić się wątpliwości, co do sposobu dochodzenia swoich praw w tym zakresie, na które treść niniejszej pracy nie udzieli jednoznacznej odpowiedzi. Dlatego też zalecane jest w takich okolicznościach skorzystanie z pomocy doświadczonego prawnika, który w sposób fachowy oceni stan sprawy i udzieli odpowiednich wskazówek, w taki sposób, aby w pełni zapewnić realizację twoich praw procesowych w postępowaniu karnym.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *