Pożyczyłem pieniądze bez umowy pisemnej. Jak je odzyskać?

Witam Was ponownie!

Wielu z Was na pewno spotkało się z sytuacją, w której ktoś pożyczył drugiej osobie określoną ilość pieniędzy, nie stwierdzając tego przedsięwzięcia pisemną umową. Często w takiej sytuacji pożyczkobiorcy wykorzystują brak dokumentowego dowodu zawarcia transakcji i najzwyczajniej nie zwracają udzielonej pożyczki.

Co powinien w takiej sytuacji uczynić pożyczkodawca? Jakie przysługują mu środki prawne? Czy okoliczność, że  pożyczka nie została zawarta w formie pisemnej pozbawia pożyczkodawcę roszczeń?

W pierwszej kolejności należy wyraźnie zaznaczyć, że fakt zawarcia umowy pożyczki w niesformalizowanej formie, tj. w formie ustnej, nie pozbawia Cię praw do domagania się jej zwrotu i innych roszczeń przewidzianych w Kodeksie cywilnym. Pożyczka taka, tak samo jak pożyczka zawarta w formie pisemnej podlega zwrotowi.

 

Jakie zatem należy podjąć kroki?

W pierwszej więc kolejności musisz ustalić na podstawie łączącej Ciebie z pożyczkobiorcą umowy, na jaki okres dana pożyczka została udzielona. Dopiero upływ czasu, na który pożyczka została udzielona, uprawnia cię do żądania jej zwrotu. Oczywistym jest, że w przypadku ustnej umowy pożyczki, trudno jest obiektywnie odtworzyć jej warunki, w tym termin jej zwrotu.

Jeśli więc nie masz spisanej umowy pożyczki z ściśle określonymi warunkami, koniecznym jest wypowiedzenie umowy pożyczki. Wypowiedzenie tej umowy w takich okolicznościach jest niezbędne, aby żądać zwrotu pożyczki. Samo pozwanie pożyczkobiorcy będzie bezpodstawne, jeśli wpierw nie wypowiesz umowy pożyczki.

Wypowiedzenie umowy pożyczki skutkuje tym, że pożyczkobiorca (dłużnik) zobowiązany jest do zwrotu pożyczki w ciągu 6 tygodni od daty wypowiedzenia (tj. od chwili, w której dłużnik mógł się zapoznać z jego treścią). Zabieg ten jest więc niezbędny, aby roszczenie o zwrot pożyczki stało się wymagalne, czyli takie, które można przymusowo żądać od dłużnika.

Co więc należy zrobić?

Powinieneś napisać do pożyczkobiorcy pismo, w którym zawierasz 2 punkty. W pierwszym formułujesz wypowiedzenie umowy pożyczki, co ma charakter prawno kształtujący, rozpoczynający 6 miesięczny bieg terminu do zwrotu pożyczki. W punkcie drugim z kolei wzywasz dłużnika do zwrotu należności w terminie najpóźniej do 6 tygodni od daty otrzymania przedmiotowego pisma, pod rygorem skierowania drogę na postępowania sądowego.

Co w przypadku, gdy pożyczkobiorca nie zastosuje się do wezwania? Pozostaje wówczas przymusowe dochodzenie należności na drodze sądowej. W tym celu należy wytoczyć powództwo przeciwko pożyczkobiorcy. Co istotne w przypadku zawarcia umowy pożyczki w formie ustnej koniecznym będzie przedłożenie odpowiednich dowodów, które wykażą fakt zawarcia umowy pożyczki oraz jej wysokość.

Jakiego rodzaju mogą być to dowody?

Przede wszystkim wszelkie dowody osobowe, w postaci zeznania świadków, ale także maile, sms-y, w których dłużnik uznaje roszczenie, potwierdzając fakt jego zadłużenia. Można również w tym celu odpowiednio wcześniej prowokować rozmowę i nagrać dłużnika, który uznaje roszczenie. Często niesie pozytywne skutki zachęcenie dłużnika do zawarcia ugody, w której przedłużony zostanie okres udzielonej pożyczki, byle tylko pożyczkobiorca uznał roszczenie, co z punktu widzenia postępowania dowodowego ma istotne i korzystne dla pożyczkodawcy znaczenie.

Bardzo często również zdarza się tak, że pożyczka nie jest udzielana „z ręki do ręki”, lecz za pośrednictwem przelewu bankowego. Jest to również wartościowy dowód do wykazania faktu zawarcia umowy pożyczki w formie ustnej,  w tym przede wszystkim jej wysokości.

 

Co z pożyczkami przekraczającymi kwotę 1.000,00 zł?

Zwrócenia uwagi jednak wymaga fakt, że Kodeks cywilny zastrzega formę dokumentową (w tym pisemną) dla zawarcia pożyczki, której wartość przekracza 1.000,00 zł, ale przekroczenie tego ograniczenia nie skutkuje nieważnością umowy, lecz tylko ograniczeniem możliwości powołania dowodów osobowych na okoliczność zawarcia umowy (ad probationem).

Jeśli zawarłeś więc w formie ustnej umowę pożyczki na kwotę przekraczającą 1.000,00 zł możesz mieć problem z wykazaniem tego faktu przed sądem. Art. 74 § 1 k.c.  w zw. z art. 720§2 k.c. ogranicza w takim wypadku możliwość dowodową w postaci dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania stron na fakt dokonania tej czynności.

Można jednak tych ograniczeń uniknąć w przypadku, gdy uprawdopodobnimy fakt dokonania czynności, tj. w tym wypadku zawarcia umowy pożyczki, poprzez przedłożenie odpowiedniego dokumentu (art. 74 §2 k.c.). Jeśli więc pożyczyłeś komuś pieniądze w kwocie przekraczającej 1.000,00 zł, a umowa nie była zawierana w formie pisemnej, powinieneś postarać się o pozyskanie dokumentów, które uprawdopodobnią tę transakcję. Uprawdopodobnienie jest czymś mniej wymaganym od udowodnienia (wykazania). Wystarczy więc, że uda ci się uzyskać wiadomość od dłużnika, w której nie neguje on faktu zawarcia pożyczki. Jeśli uda Ci się uzyskać taki dowód, wówczas sąd powinien dopuścić dowody z przesłuchania świadków i stron.

Jeszcze inną możliwością dopuszczenia dowodu z zeznań świadków oraz stron na okoliczność zawarcia umowy pożyczki przekraczającej kwotę 1.000,00 zł jest wyrażenie na to zgody przez pozwanego (pożyczkobiorcę). Niestety takie sytuacje z przyczyn oczywistych występują bardzo rzadko. Oczywistym jest to, że w interesie pozwanego będzie nie wyrażać tego rodzaju zgody.

Podsumowując, zawarcie umowy pożyczki w formie ustnej nie wyklucza możliwości dochodzenia przez pożyczkodawcę swoich praw, w tym przede wszystkim żądania zwrotu jego należności. Zgodnie jednak z zasadą ciężaru dowodu (art. 6 k.c.), koniecznym będzie pozyskanie przez pożyczkodawcę takich dowodów, które wykażą fakt zawarcia pożyczki z dłużnikiem oraz wysokość jej kwoty.

Każda jednak sytuacja powinna być oceniana indywidualnie przez pryzmat konkretnego stanu faktycznego. Dopiero taka ocena stanu sprawy dokonana przez doświadczonego prawnika gwarantuje kompleksowe zabezpieczenie interesu pożyczkodawcy. Stąd też zachęcam do bezpośredniej formy kontaktu.

 

Pozdrawiam

Sławomir

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *